"Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων"

Μόλις τελείωσα το βιβλίο του Mark Mazower, "Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων" στην ελληνική του μετάφραση. (πρωτότυπο: "Salonica, city of ghosts").

555 αρκετά δύσκολες σελίδες, ειδικά το πρώτο μισό του βιβλίου, που ουσιαστικά αφηγείται την ιστορία της πόλης με πολλή λεπτομέρεια από το 1430 μέχρι το 1950. Είναι ουσιαστικά όλη η οθωμανική περίοδος της πόλης με εξαίρεση τα χρόνια από το 1912 ως το 1950 όπου πια η Θεσσαλονίκη έχει γίνει η δεύτερη πόλη της Ελλάδας.

Ιστορικός δεν είμαι, οπότε ιστορική κριτική του έργου δεν μπορώ να κάνω. Φαντάζομαι ότι ο Mazower έτρεξε, διάβασε και ερεύνησε πολύ ώστε να παρουσιάσει αυτό το, ούτως ή άλλως, σημαντικότατο έργο. Λεπτομέρειες άγνωστες σε πολλούς και κυρίως σε μας που μεγαλώσαμε και ζούμε σε αυτήν την πόλη.

Όσο φτάνεις στο τέλος του βιβλίου η ανάγνωση σε καθηλώνει όλο και περισσότερο. Φτάνοντας στα γεγονότα του 20ου αιώνα το ενδιαφέρον ανεβαίνει κατακόρυφα.

Είναι πολλά τα συγκλονιστικά στοιχεία της ιστορίας της πόλης. Οι διωγμοί, οι βασανισμοί και οι δολοφονίες των ελλήνων από το οθωμανικό καθεστώς όταν ξέσπασε η ελληνική επανάσταση του 1821. Η πλήρης εκκένωση της πόλης από τους μουσουλμάνους κατοίκους της το 1923 και παράλληλα η μαζική είσοδος χριστιανών προσφύγων από την Ανατολία την ίδια περίοδο. Αλλά το γεγονός που κόβει την ανάσα είναι η γενοκτονία των εβραίων της πόλης από τους ναζί κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και πιο συγκεκριμένα το 1943.

Νιώθω ότι η ιστορία της εξαφάνισης των εβραίων της Θεσσαλονίκης κρύβει πολλά ένοχα μυστικά, πολλά από τα οποία αποκαλύπτονται στο βιβλίο και για τα οποία ο σύγχρονος θεσσαλονικιός είχε (και μάλλον έχει) πλήρη άγνοια. Και λέω ένοχα, διότι παραμένει πολύ σκοτεινός ο ρόλος των αρχών και σημαντικού μέρους των ελλήνων κατοίκων της πόλης σε σχέση με τον στιγματισμό, την γκετοποίηση, την αρπαγή των περιουσιών και εν τέλει με τη μεταφορά των εβραίων της πόλης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Μεταφορά που σήμανε την οριστική βιολογική εξόντωση της τεράστιας πλειοψηφίας του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης. (κάπου 45.000 άνθρωποι)

Γειτονιές και δρόμοι που ζούμε και κινούμαστε καθημερινά ήταν άθλια γκέτο στοιβαγμένων ανθρώπων, αποθήκες ψυχών έτοιμες να φορτωθούν στο επόμενο τρένο σαν ζώα, για εκεί όπου τους περίμενε η τραγική τους μοίρα. Είναι συγκλονιστικό αλήθεια να το σκέφτεσαι αυτό, διότι μιλάμε για γεγονότα που συνέβησαν στην ίδια μας την πόλη μόλις 70 χρόνια πριν.

Όσο μεγάλωνα πάντα άκουγα για την ελληνική-βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Ποτέ κανείς, ούτε στο σχολείο, ούτε στις γειτονιές που μεγαλώσαμε δεν μας είπε ότι υπήρχε και μια άλλη Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη των 482 χρόνων οθωμανικής κυριαρχίας. Η Θεσσαλονίκη των 451 χρόνων ισχυρής εβραϊκής παρουσίας. Αλήθειες που κρύφτηκαν πίσω από σκοπιμότητες.

Το βιβλίο αυτό ανοίγει μάτια. Δεν ξέρω αν όλα όσα περιέχει είναι 100% αποδεδειγμένες ιστορικές αλήθειες. Σίγουρα όμως έχει πολλά και σοβαρά στοιχεία από την ιστορική διαδρομή της πόλης.

Στον Όλυμπο

 Στις 7 Αυγούστου 2012 το θερμόμετρο του μετεωρολογικού σταθμού του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Δίο Πιερίας, στους πρόποδες του Ολύμπου έδειξε 42,4° βαθμούς Κελσίου!

Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα και κανά χιλιόμετρο πιο ψηλά στη θέση Πριόνια του Ολύμπου... άλλος θεός. Δροσούλα και ευχάριστος ήλιος!

Η φύση οργιώδης, το τοπίο καταπληκτικό και αρκετά τα αυτοκίνητα στο πάρκινγκ.

 Πολλοί και οι ξένοι που επισκέπτονται τον Όλυμπο, ιδιαίτερα ορειβάτες, αφού το βουνό είναι ονομαστό για τις πεζοπορικές του διαδρομές. Τα Πριόνια είναι το τελευταίο σημείο όπου μπορείς να αφήσεις το αυτοκίνητό σου και να ακολουθήσεις το μονοπάτι Ε4 που οδηγεί στο καταφύγιο "Σπήλιος Αγαπητός" (ή Ζολώτα όπως είναι πιο γνωστό) στα 2.100 μέτρα και στη συνέχεια στην κορυφή του Ολύμπου, τον Μύτικα στα 2.918 μέτρα. Η διαδρομή μέχρι και την κορυφή Σκάλα (στα 2.800 μέτρα περίπου) είναι σίγουρα επίπονη και κουραστική αλλά όχι κάτι το ιδιαίτερο από πλευράς δυσκολίας. Από τη Σκάλα μέχρι τον Μύτικα η αλήθεια είναι ότι θέλει προσοχή και θάρρος. Βέβαια 21 χρόνια μετά την ανάβασή μου στην κορυφή και με τις αναμνήσεις να έχουν ξεθωριάσει μου φαίνεται αρκετά βατό σαν εγχείρημα, αλλά όσο να 'ναι όταν είσαι εκεί πάνω τα συναισθήματα δεν είναι και τα πιο εύκολα.

Εννοείται ότι υπάρχουν αρκετές ακόμα διαδρομές, πιο δύσκολες που οδηγούν στην κορυφή (όπως το περίφημο "Λούκι"), καθώς και μερικά ακόμη καταφύγια, όμως η διαδρομή που ανέφερα είναι η πιο δημοφιλής και η πιο εύκολη.

Τελοσπάντων, η επίσκεψη αυτή τη φορά ήταν καθαρά εκδρομική και καθόλου ορειβατική οπότε περιορίστηκε στην περιοχή γύρω από τα Πριόνια.

Η λιμνούλα που δημιουργείται από τον μικρό αυτόν καταρράκτη μπορεί να φαίνεται δελεαστική για μπάνιο αλλά λίγο το πόδι να βάλεις μέσα καταλαβαίνεις ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο! Μιλάμε για εντελώς παγωμένο νερό.

Το νερό από αυτή τη βρύση (όπου καταλήγουν τα παραπάνω νερά) είναι πιο κρύο και από του ψυγείου!

Έχω ένα κόλλημα με τις σημαίες, όχι μόνο την ελληνική και μου αρέσει να τις φωτογραφίζω.

Σε λιγότερο από μισή ώρα πάντως ήμουν ήδη σε μπητσόμπαρο στην Πλάκα Λιτοχώρου, πίνοντας μια αξιοπρεπέστατη Caipirinha! 

Επενδυτικό ενδιαφέρον για επαναλειτουργία του Παζάρ Χαμάμ;

Πριν από 3 μήνες είχα δημοσιεύσει την πρόταση μου ώστε να αξιοποιηθούν τα ιστορικά οθωμανικά χαμάμ της Θεσσαλονίκης με την επαναλειτουργία τους. H αλήθεια είναι ότι τα δύο αυτά δημοσιεύματα είναι από τα δυο τρία πρώτα στη λίστα με τα περισσότερα κλικ του μπλογκ. Κάτι που σημαίνει ότι έστω και λίγο το θέμα προξένησε κάποιο ενδιαφέρον.

Με χαρά πριν από λίγες ημέρες διάβασα στη Μακεδονία τα παρακάτω.

"Τις τελευταίες ημέρες την πόρτα του δήμου Θεσσαλονίκης χτύπησαν εκπρόσωποι επενδυτικού σχήματος, εκφράζοντας το ζωηρό ενδιαφέρον τους για την επαναλειτουργία του οθωμανικού χαμάμ στην αρχική του μορφή. Ο κεντρικός δήμος αντιμετωπίζει πολύ θετικά το ενδεχόμενο αυτό, καθώς πρόκειται να γίνει μια σημαντική επένδυση και μάλιστα μέσα σε μια περίοδο εξαιρετικά δύσκολη, ενώ θα τονωθεί και η κίνηση στην ευρύτερη περιοχή. Για την υπόθεση αυτή αναμένεται άμεσα να γίνουν επαφές με την αρμόδια εφορεία βυζαντινών αρχαιοτήτων, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία του μνημείου.
Το Γιαχουντί Χαμάμ (λουτρό των Εβραίων) βρίσκεται μεταξύ των οδών Βασιλέως Ηρακλείου, Κομνηνών και Φραγκίνη και πιθανολογείται ότι κτίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα. Το λουτρό, το οποίο χρησιμοποιούνταν τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες, βρισκόταν σε χρήση μέχρι και το 1912, ενώ υπέστη ζημιές στην πυρκαγιά του 1917, αλλά και στον σεισμό του 1978."

Ας ελπίσουμε ότι κάτι κινείται. Και μόνο το γεγονός ότι υπάρχει ενδιαφέρον σημαίνει ότι το θέμα απασχολεί πολλούς. Και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τέτοιες επενδύσεις, ακόμη και σε καιρό κρίσης, μπορούν να είναι βιώσιμες και κερδοφόρες. Αρκεί όσοι έχουν τις τύχες του μνημείου στα χέρια τους (Δήμος, Υπουργείο κλπ) να το θέλουν πραγματικά.

Λίγο από Πόλη ακόμη για να γουστάρουμε

Τις φωτογραφίες τις τράβηξα από το καραβάκι της αστικής θαλάσσιας συγκοινωνίας πηγαίνοντας από το Kadıköy της ασιατικής πλευράς, στο Karaköy της ευρωπαϊκής πλευράς της Κωνσταντινούπολης. Οι συνειρμοί με την πολυσυζητημένη - αλλά ανύπαρκτη ακόμη - αστική θαλάσσια συγκοινωνία της Θεσσαλονίκης, μόνο μελαγχολία προκαλούν. Ίσως και οργή, για το δούλεμα που τρώμε εδώ και 30 χρόνια σχετικά με τα περίφημα καραβάκια που δεν βλέπουμε στο Θερμαϊκό. 

Σιδηροδρομικός σταθμός Haydarpaşa στο Kadıköy

Μπλε Τζαμί και Αγιά Σοφιά.

Γενί Τζαμί και γέφυρα του Γαλατά δεξιά.

Γάτες στο Kadıköy

Να πω την αλήθεια είμαι "σκυλόφιλος" και όχι "γατόφιλος". Αλλά αυτές οι γάτες που φωτογράφισα στο Kadıköy της Κωνσταντινούπολης είναι καταπληκτικές.

Στον καταραμένο τόπο Μάη μήνα βρέχει.

Σάββατο πρωί, ξύπνησα και βρέχει. Στη Θεσσαλονίκη την άνοιξη και το καλοκαίρι δεν είναι καθόλου ασυνήθιστη η βροχή. Βροχή όμως ξαφνική, βίαιη, σύντομη με αστραπές και βροντές.

Σήμερα είναι αλλιώτικη. Βρέχει σταθερά δυνατά και έξω είναι μουντά και σκοτεινά. Σαν Νοέμβρης.

Η Λαγκάρντ έκανε δηλώσεις, μας λέει στα ίσια: "Έίναι η ώρα της πληρωμής Έλληνες. Μην περιμένετε συμπάθεια". Στο twitter και στο facebook ήδη από το πρωί άρχισαν τα γνωστά... "Άντε γαμήσου μωρή καριόλα, πάνε κάνε σολάριουμ κι άσε μας ήσυχους... κλπ κλπ". Αναμενόμενα. Το βλέπω παντού γύρω μου. Μας αρέσει να εθελοτυφλούμε. Δεν είναι τυχαίο ότι το κόμμα που εκφράζει κατ΄εξοχήν στις μέρες μας την εθελοτυφλία είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και αυτό το κόμμα έχει γίνει το μεγάλο trend, ειδικά στη νεολαία. Είναι η γενιά μου, που έχει μάθει στο βόλεμα, που μεγάλωσε με τα έτοιμα και γουστάρει που ένας εκπρόσωπός της, 38άρης, της λέει ότι αν με ψηφίσεις θα καταργήσω όλα τα κακά που μας έφεραν η Μέρκελ και η Λαγκάρντ και δεν θα κάνω τίποτα από τα καλά που μας έφεραν, διότι είναι "νεοφιλελεύθερα" (το 90% του μνημονίου δηλαδή που αφορά τις απαραίτητες για την οικονομία μεταρρυθμίσεις). Που της λέει ότι θα χτυπήσει το χέρι στο τραπέζι και θα τρομάξει την Ευρώπη και την Αμερική ικανοποιώντας στα λόγια τον εσωτερικό μας τσαμπουκά.

Μα πιο πολύ απ' όλα εκείνο που με αδειάζει και με μελαγχολεί είναι η πλήρης ακινησία και αγκύλωση των λεγόμενων "φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων". Η θλιβερή ΝΔ του Ψωμιάδη, του Πλεύρη και του Ανατολάκη, το τραυματισμένο μικρό ΠΑΣΟΚ με τα ίδια κουρασμένα αποτυχημένα στελέχη, η ακόμα μικρότερη ΔΗΜΑΡ που δεν μπορεί να βρει μια άκρη με τον εαυτό της και να φωνάξει ότι είναι η σοβαρή, ευρωπαϊκή ανανεωτική αριστερά και ο συνασπισμός Δημιουργία Ξανά-Δράση-Φιλελεύθερη Συμμαχία που θα παλέψει για το 3%. Πλήρης απελπισία.

Ας ελπίσουμε να βγει ο ήλιος σύντομα. Και όχι μόνο ήλιος... Μάης είναι, Ιούνης θα έρθει και θέλουμε καταιγίδες. Τέτοιες θέλουμε, βίαιες με αστραπές και κεραυνούς που θα μας αφυπνίσουν. Όχι μελαγχολικές βροχούλες του Νοέμβρη που θα μας κοιμίσουν κι άλλο.

ΥΓ Σήμερα συμπληρώνονται 3 χρόνια από τότε που πέθανε ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Ήταν ο ιδανικός πολιτικός ώστε να ηγηθεί της ανανεωτικής, δημοκρατικής, μεταρρυθμιστικής, ευρωπαϊκής αριστεράς. Είναι πολύ άτυχη η Ελλάδα που στη δεκαετία του '90 τα διάφορα αριστερά ρεύματα του έκοψαν το δρόμο προς την ηγεσία του Συνασπισμού. Όπως και πολύ άτυχη που τον χάσαμε τόσο νέο, στις 26/5/2009 σε ηλικία 68 ετών. Σήμερα τον χρειαζόμασταν.

Σκόρπιες σκέψεις για τα πολιτικά

Έχω την εντύπωση ότι έχουμε χάσει τη μπάλα εντελώς. Η χώρα παραμένει ακυβέρνητη 2 μήνες τώρα (αφού και στην προεκλογική περίοδο ουσιαστικά δεν υπήρχε κυβέρνηση) και προβλέπεται να παραμείνει για τουλάχιστον ακόμη ένα μήνα. Φυσικά υπάρχουν και χειρότερα. Από το να πάμε σε τρίτες εκλογές (!!!!) αν δεν δεήσουν τα κόμματα να συνεργαστούν μεταξύ τους μέχρι και να έχουμε κυβέρνηση που θα κάνει τις μαλακίες του αιώνα ώστε να βγούμε από το ευρώ.

Να πω την αλήθεια δεν ξέρω τι θα ψηφίσω αυτή τη φορά. Την προηγούμενη ψήφισα Δράση-Φιλελεύθερη Συμμαχία  αλλά η συνεργασία με τη Δημιουργία Ξανά του Τζήμερου με ξενέρωσε εντελώς. Οκ καταλαβαίνω ότι ο Μάνος (που τον εκτιμώ πάρα πολύ και για τις απόψεις του και για το έργο του) έχει πολλές διαφορές μαζί τους σε ένα σωρό θέματα και θεώρησε ότι αυτή η συνεργασία είναι πιο εύκολος τρόπος να μπει στη βουλή, αφού η ΔΞ έχει αρκετό ρεύμα. Και να πω την αλήθεια θα χαρώ πολύ να δω τον Στέφανο Μάνο στη βουλή, ακόμα περισσότερο σε μια κυβέρνηση. Θα βοηθήσει πολύ, χωρίς καμία αμφιβολία.

Όμως εγώ ψήφο σε αυτή τη συνεργασία δεν πρόκειται να δώσω, όσο και αν οι στιγμές είναι τόσο κρίσιμες για τη χώρα που κανονικά θα πρέπει να κάνουμε όλοι συμβιβασμούς. Συμβιβασμό όμως με το πνεύμα και τις θέσεις της Δημιουργία Ξανά, sorry αλλά δεν μπορώ να κάνω. Δεν πρόκειται να κάνω ανάλυση των θέσεων, είναι πολλά τα σημεία που με απωθούν και βαριέμαι. Όποιος διαβάσει και θεωρεί τον εαυτό του φιλελεύθερο θα ανατριχιάσει.

Τώρα θα μου πεις τι ψηφίζεις; Χρυσή Αυγή, ΚΚΕ, ΛΑΟΣ, ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, Ανεξάρτητοι Έλληνες απορρίπτονται χωρίς την παραμικρή σκέψη. Αυτομάτως. Οικολόγοι Πράσινοι και πάλι απορρίπτονται με μια δυο σκέψεις. Είμαι μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ.

ΠΑΣΟΚ γιατί θέλει να συνεχίσουμε στο Ευρώ και με τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει, έχει ψιλοκαθαρίσει από πολλά παράσιτα που την έκαναν για ΣΥΡΙΖΑ και έχει 3-4 σοβαρούς ανθρώπους. Βέβαια συνεχίζει να έχει αρκετό καραγκιοζηλίκι εκεί μέσα και είναι και υπεύθυνο για τα περισσότερα απ' όσα τραβάμε σήμερα.

ΔΗΜΑΡ από την άλλη γιατί είναι αρκετά κοντά σε φιλελεύθερες θέσεις στον κοινωνικό τομέα. Θέλει το Ευρώ πάση θυσία και οκ μιλάει για αναδιαπραγματεύσεις κλπ, αλλά αν έρθει στα πράγματα και αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα θα φανεί ρεαλιστής ο Κουβέλης. Συν τοις άλλοις αυτή τη φορά το ξεκαθάρισε, θα βοηθήσει να γίνει κυβέρνηση με κάθε τρόπο. Βέβαια έχουν κι αυτοί τις ιδεοληψίες του με τα και καλά "αριστερά" συμπλέγματα αλλά ευτυχώς τα περισσότερα από αυτά παρέμειναν στον ΣΥΡΙΖΑ με τη διάσπαση.

Για να δούμε... Για ΠΑΣΟΚ με βλέπω αλλά θα δούμε μέχρι τις 17/6, έχουμε αρκετό δρόμο.